2019 оны 6-р сарын 18
16 цаг 02 минут

Миний ээжийн Сантын нутгаар...

Миний ээж Цэнджав овогтой Гармаа Завхан аймгийн Сантмаргаз сумын Холбоо Хүнгүй Хоёр Маргаз Баяннуур Мойвын дэнжээр нутагтай хориннэгэн Дэмбэрэлийнхэн болон Бичээчийнхэн гээд зангууны хэрээ шиг ахан дүүстэй, хүүхэд байхдаа хааяа нэг Сантын ой голдуу тэмдэглэлт үеэр хурдны морь унах нэрийдлээр яаж ийж байгаад эжийтэйгээ хамт Сантын нутгаар зочилж  Мижээ дархан Баяр Бантхай Сольравдан Сайннямбуу Чулуужав Пүрвээ ахынхан гээд л ээжийн талын ахан дүүстэй золгодог байв.

 

Мишиг Мижээ дархан ээжийг очиж золгох болгонд гар хуруунд нь тааруулан  эрдэнийн чулуун шигтгээтэй мөнгөн бөгж бугуйвч зэрэг урлан хийж бэлэглэдэг байсан одоо ч миний эгч дүүст тэдгээрээс хадгалаастай бий. Сартуул нутгийн олон бүсгүйчүүд Мижээ дарханы гар урлалаар гангаран, зүүгээд явж байхыг харсан хүн Аан Мижээгийн хийсэн эд байна мөн ч сайхан цэвэр бөх эд дээ хэмээн ур хийцийг нь анддаггүй нь сэтгэлд нэг л дотно.

Ээж минь олон жил өнжин байж төрсөн нутагтаа хааяа нэг очиж хөгшчүүлтэйгээ золгоод элгээ жаахан дэвтээгээд эргээд л ажил амьдрал мал ахуй үр хүүхэд бидэндээ яаран буцдаг холын бэрээчүүдийн нэг байв. Манай сартуул нутагт ялангуяа зуд турхантай жил болгон Сант Сонгиныхон элс давж говь руу нүүж орж ирдэг тавиад оны тээр нэгэн жил эжий минь гол гаталж говь туулан элс даван нүүдэллэж явахдаа миний аав Жамсрангийн Доржпаламтай танилцаж айл орон болоход аавынх нь оронд аав болсон авга ах Баяр Бантхай нь гурван зуугаад шар халзан голдуу хонь ээжийн өмч хэмээн тууж авчирч өгсөн одоо ч гэсэн тэдний үр төл олон шар халзан хурга миний дүү Улсын аварга малчин Эрдэнэ-Оргилын хоттой хонинд өсөж үржин байгаа нь өвөг дээдсийн минь өлзий буян хишиг юм даа.

Ээжийн минь өвөө Сартуулын Барга отгийн Төмөр дарга бол Бор гэдэг хүнээс 1863 онд төрсөн бол эмээ Булган нь 1874 онд төрсөн бөгөөд Төмөр даргынх Цэнджав, Чимиддамба, Бузьмаа, Магсаржав, Баяр, Жамбал гэсэн хүүхдүүдтэй ба ууган хүү Цэнджав нь миний ээжийн аав. Булган эмээгийн удам угсааг Дэмбэрэлүүд, хорин нэгэн Дэмбэрэлийнхэн гэдэг нь эхээс 21-үүлээ байсантай холбоотой бөгөөд  дээрх хоёр ураг омог Сантын нутгийнханд нилээд түгээмэл тул бидний ахан дүүс Сантынхантай бараг бүгдтэй нь төрөл садан байхаа.

 

Төмөр дарга түүний дээд үеийнх нь Улиастайн газар бичиг хэрэг хөтлөгч байсан учир Бичээчийнхэн гэдэг бөгөөд Төмөр дарга, Т.Чимиддамба, Т.Баяр бантхай гээд эзэрхэг цагийн эрдэм номтой гавж лам, энэ цагийн гавъяат түүхийн шинжлэх ухааны доктор М.Санждорж зэрэг ухаан билэг төгс эрдэмтэй хүмүүс энэ ургаас цөөнгүй бий. Бидний нагац ах М.Санждорж маань жараад онд Завхан нутгаас төрсөн анхны доктор бол түүний охин доктор С.Төгс эгчийн бүтээсэн Мэс заслын зориулалттай малын гаралтай шөрмөсөн утас нь 2015 онд Олон улсын инновацийн уралдаанд тэргүүн байр эзэлж Дэлхийн Оюуны өмчийн байгууллагаас Алтан медаль хүртсэн, мөн манайх гэдэг айлаас эрдэмтэн зохиолч яруу найрагч Доржпаламын Сумьяа тэргүүтэй хэд хэдэн доктор профессор төрөөд байгаа  нь бид өвөг дээдсийнхээ өлзий хишиг малын буян заяаг төдийгүй номын цагаан буяныг ч бас үргэлжлүүлж авч явах учиртайг ухааруулж байдаг юм.

Миний ээжийн аав Төмөр дарга ууган хүү Цэнджавыгаа лам болгохоор Тэгшийн хүрээнд шавилан суулгаад нэг удаа хүүгээ эргэж очиход хүү нь Би Гоожав тойны бага охинтой заавал гэрлэнэ, Үгүй гэвэл аав хүүгийн хооронд тангараг тасдана гэж айлгасаар байхад нь арга буюу хүүгээ хүрээ хийдээс холдуулж орон гэр төхөөрч гэрлүүлжээ. Ийнхүү ээжийн минь ээжийг Хун тайжийнханы удам Гоожав тойны бага охин Даваасүрэн гэдэг бөгөөд Гоожав тойн жаахан халсан үедээ Манай сартуулд миний хоёр охиныг гүйцэх хүүхэн хэнсэн билээ хэмээн даналздаг байсан гэдэг.

Үнэхээр Гоожав тойны бага охин Даваасүрэн гэж уяхан туяхан урангоо танхил бүсгүй байж, нүүдэл суудал болоход нутаг усны савдаг сахиусыг баярлатал гоёчихоод жингийн тэмээ ачаалж дуусахыг хүлээж ядан бууцны бэлд тэнгэрийн үүл шиг морио хөтлөн сууж байгаад ачаа хөсөг бэлэн болоход сая нэг ачаагаа хөтлөн хөдөлдөг цэвэр цэмцгэр үзэсгэлэн гоо нэгэн байсан гэдэг. Гоожав тойны нөгөө охин нь Чулуужав, Шинэн хэмээх хоёр хүүтэй бөгөөд бидний багад нагац Чулуужав гэж өндөр хөх эр зуны зунд Сантаас  элс давж манайд зорьж ирдэг аав ээжид архи дарс бидэнд бэлэг сэлт банка хэмээх гоё чихэр ганзагалан авчирч өгдөг байж билээ.

Ээжийн аав Цэнджав монгол төвд хятад хэлтэй тул Завхан аймгийн сургуулийн анхны багш нарын нэг, Сант сумандаа дарга, намын ухуулагч, намын дарга зэргээр улаан хувьсгалч болж хожмоо хоршоо дарга хийж байхдаа хүмүүст зээлээр бараа таваар өгч байгаад гучаад оны их давалгаанд өртжээ. Хэдийгээр хоршооны барааг зээлээр авсан хүмүүсийн нэрс хар данс бичиг баримт нь байлаа ч гэсэн авч үзэлгүй хамаг гэр орон, мал хөрөнгийг хуу хаман хурааж эцгийг нь их хэлмэгдүүлэлтэнд аваад явахад ээж нарын дөрвөн нялх амьтан эмэг эх Булганы гар дээр үлдсэн гэдэг.  

Орон гэр ч үгүй тэдэнд нутгийнхан нь унь хана тооно тал талаасаа цуглуулсаар тарлан цоорхой ч нэг жижигхэн гэр барьж өгчээ. Ингээд ээж тэд өвлийн хүйтэнд үхэр баангуут аргал нь хүйдэс болохоос  өмнө амжиж өнөөх гэрийнхээ цоорхойг шавж наасаар байгаад нэгэн өвлийг давжээ. Тэгээд зун нь баруун аймгуудаас тууварчид дайран ирж цай уунгаа сүргийнхээ ноорч суларсан ноосыг авч болно гэсэнд дөнгөж арав гаран настай ээж минь дүү нараа дагуулан харганы ноос түүж эсгий хийх гэгчээр тууврын суурь хонины хаа гуяанаас нь  хангалттай хэмжээний ноос зулгааж түүгээрээ эсгий хийж гэрээ хөөрхөн бөмбөгөр цагаан болгосон гэж нагац ах Санждорж маань хуучилдаг байсан.

Өвөө Цэнджав хүүхдүүддээ Гал Тогоо Тулга гэх мэт гаж сонин нэр өгсөн бөгөөд ээж багадаа Гал гэсэн нэрэндээ таарсан ажил ам гэж ёстой гал дөл шиг нэгэн байж, нэг удаа ээж худаг дээр тэмээгээ услаад зогсож байтал хотоос ухуулгын ажлаар яваа намын төлөөлөгчтэй тааралдаж гэнэ. Тэр төлөөлөгч ээжийг цаашлуулах маягаар Бор л байна хөдөөнийх байлгүй, ботго торомтой байна говийнх байлгүй хэмээн мэндлэхэд хариуд нь  ээж Цагаан л байна хотынх байлгүй, цадиггүй л байна жангуудынх байлгүй гэсэн гэдэг. Тэгээд ээжийн ам ажлын гал дөлийг нь жаахан ч дарах гэсэн үү лам хуврагаас асуусан уу яасан мэдэхгүй Гал хэмээх нэрийг нь өөрчилж Гармаа болгосон түүхтэй.

ОУ-ын зэвсгийн шинжээч хурандаа Доржпаламын Эрдэнэцогт

 
 
 
7
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд zaluu.com хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

7 сэтгэгдэлСэтгэгдэл бичих

103.242.47.42Уншигч   • 2019, 6 сарын 19. 23 цаг 08 минут

Залуу тэгээд цэргийн хун атал их сайхан хэллэг найруулгатай бичжээ. Утгын болоод хэл зуйн алдаагуй бичдэг нийтлэлч одоо ховорхон болж дээ.

64.119.18.133Хэн билээ.   • 2019, 6 сарын 19. 11 цаг 56 минут

Эрдэнэцогтоо одоо боль. Чамаас бид үнэндээ залхаж бна. Тэр Орос Улсдаа оч.

64.119.18.133Хэн билээ.   • 2019, 6 сарын 19. 11 цаг 54 минут

Маанаг зүйл бичжээ. Балай.....

203.91.115.43зочин   • 2019, 6 сарын 19. 8 цаг 40 минут

сант маргаз миний аавын нутаг. сайхан нутаг,

202.9.44.235zochin   • 2019, 6 сарын 18. 20 цаг 22 минут

Sartuul hun sanas muutai sarmai deel hormoi muutai gefeg yag onoson ug shuu

66.181.179.243Зочин   • 2019, 6 сарын 18. 18 цаг 36 минут

Сонирхолтой байл аа , байгалийн зураг янзтай .

64.119.24.46Зочин   • 2019, 6 сарын 18. 16 цаг 36 минут

ЗАВХАНААС НЭГ БИЧЭЭЧ ГАРЧЭЭ. ХУРАНДАА ГЭЭД Л ӨӨРИЙГӨӨ ДӨВИЙЛГӨӨД САЛАХАА БАЙЛАА.

Шинэ мэдээ

"Этүгэн" их сургууль 2022 оны шилдэг элсэгчдэд 100% тэтгэлэг олгоно7 сар 2. 16:20Дарханы замын шалгалт эцэстээ Б.Энх-Амгалан руу чиглэнэ7 сар 1. 15:04Шатахууны үнэ наадмын өмнө 300-600 төгрөгөөр нэмэгдэхээр болжээ6 сар 30. 10:47Л.Оюун-Эрдэнэ: Сонгууль тойрсон чөтгөрийн тойргоосоо гарцгаая6 сар 30. 10:20Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн эцсийн хэлэлцүүлгийг хийлээ6 сар 30. 9:09Г.Занданшатар: Инфляцыг бууруулах, үнийн өсөлтөөс иргэдэд ирэх дарамтыг бууруулах чиглэлээр УИХ-аас ажлын хэсэг байгуулж ажиллуулна6 сар 30. 9:09Ерөнхий сайдаа, танай намын залуус төрийн албаныхантай хамт дээрэм хийж байна6 сар 29. 10:05“Төрөөс олгох урамшууллаас нийгмийн даатгалын болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэл суутган төлөх тухай” хуулийн төслийг өргөн мэдүүллээ6 сар 29. 9:09УИХ-ын дарга Г.Занданшатар Монгол Улсын Өргөмжит консул Каваүчи Широтой уулзлаа6 сар 28. 9:09Үндэсний их баяр наадмын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг эцэслэн баталлаа6 сар 28. 9:09Замын түгжрэлийг бууруулах ажлын бүтээн байгуулалтын ажлыг 20 жилийн хугацаатайгаар улсын нууцад оруулсан гэв үү?6 сар 27. 12:44ЦУВРАЛ: Амар амгалан, үнэ цэн, нүд булаам бүхнийг мэдрүүлэх Жонжү хотын аялал6 сар 27. 11:24Улсын Их Хурлын дарга Г.Занданшатар нийслэлийн нутгийн захиргааны байгууллагуудын албан хаагч, иргэдтэй уулзлаа6 сар 27. 9:09Д.Ганбат: “Мөнхийн үсэг” групп Монгол хүний үнэт зүйлийг түгээн дэлгэрүүлж, сурталчлан таниулахыг зорьдог6 сар 26. 15:39УИХ-ын дарга Г.Занданшатар нийслэлийн Чингэлтэй дүүргийн иргэд, албан хаагчидтай уулзлаа6 сар 24. 9:09НҮБ-ЫН ТӨРИЙН АЛБАНЫ ӨДӨРТ ЗОРИУЛСАН УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ДАРГА Г.ЗАНДАНШАТАРЫН МЭНДЧИЛГЭЭ6 сар 23. 9:09Улсын дээд шүүхийн шүүгчид нэр дэвшигчтэй хийх нэр дэвшигчийн сонсгол зохион байгуулагдана6 сар 21. 13:10Хүний эрх, эрх чөлөөг хангахтай холбоотой хяналтын сонсгол 06 дугаар сарын 27-нд болно6 сар 21. 13:09Улсын Их Хурлын дарга Г.Занданшатар Монгол дахь Америкийн худалдааны танхимын Удирдах зөвлөлийн дарга, гишүүдийг хүлээн авч уулзав6 сар 21. 9:09ЦУВРАЛ: BTS хамтлагтай “цуг” үлгэрийн мэт байгальд зорчсон нь6 сар 20. 11:31Гэрийн тэжээвэр амьтны тухай хуулийн төсөлд иргэдээс санал авч байна6 сар 20. 9:09Чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар найман асуудал хэлэлцэн шийдвэрлэлээ6 сар 16. 9:09“Хайр“-ын МАРШРУТТАЙ Сөүл дэх аялал6 сар 15. 17:04Улсын Их Хурлын дарга Г.Занданшатар Монгол Улсын Соёлын элч Мухит Чоуханыг хүлээн авч уулзав6 сар 15. 9:09УЕПГ-аас БНСУ-д амиа алдсан залуугийн хэрэгт хамтран ажиллах хүсэлтийг БНСУ-ын Дээд прокурорын газарт хүргүүлжээ6 сар 14. 13:22“Кино урлагийн салбарынхан дэлхийн хэмжээний наадамд Соёлын яамны дэмжлэгтэйгээр оролцоно“6 сар 13. 11:08Монголын тал “Нэг Хятад”-ын бодлогыг дэмжинэ6 сар 13. 10:49“Төрийн ордны нутаг дэвсгэрийн хэмжээ, заагийг шинэчлэн тогтоож, зарим орчныг олон нийтэд нээлттэй болгох тухай” УИХ-ын тогтоолын төслийг өргөн мэдүүллээ6 сар 13. 9:09Дарханчууд 0,7 га газраа авах уу? "Газрын наймаачин" С.Насанбатад алдах уу?6 сар 13. 8:32ГЕГ-ын эрх бүхий албан тушаалтнуудын орон байранд НЭГЖЛЭГ ХИЙЖ, их хэмжээний бэлэн мөнгө, ГАДААД ВАЛЮТЫГ хураан авчээ6 сар 10. 11:50
© 2008 - 2022 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.