2021 оны 10-р сарын 11
10 цаг 46 минут

Хуульч Д.Отгонбат: Хохирсон гэх иргэд банкинд хандаж, дансанд байршуулсан мөнгөн хөрөнгөө шаардаж байгаа нь хууль ёсны шаардлага

“Хаан банк”-ныхаа данснаас их хэмжээний мөнгө алдаж, хохирсон иргэд өнгөрсөн долоо хоногт тус банкны гадна мэдээлэл хийсэн байдаг. Тодруулбал, цахим залиланд өртөж, данснаасаа мөнгө алдсан есөн харилцагч байгаа талаарх мэдээлэл бий.  Улмаар хамгийн дээд талдаа 45 сая хүртэлх мөнгөн хөрөнгийг алдсан хэрэг гараад байгаа юм. Үүнтэй холбоотойгоор Хаан банк-ны зүгээс хохирогчидтой уулзаж, тайлбар хэлэхдээ Залилан хийсэн хүмүүсийн өмнөөс Хаан банк хохирсон иргэдийн мөнгийг төлөх боломжгүй. Харин хохирсон иргэдийн санал гомдлыг хүлээн авч, хуулийн зөвлөгөө өгч, залилан хийсэн этгээдийг олох талаар цагдаагийн байгууллагатай хамтран ажиллана хэмээн мэдэгдсэн юм.  Тэгвэл хохирогчдын зүгээс Хаан банк-ийг иргэдэд учруулсан бүх хохирлыг барагдуулах ёстой хэмээн шаардсан билээ. Түүнчлэн цагдаагийн байгууллага болон Хаан банкны дунд иргэд туйлдаж байгаа тухайгаа илэрхийлсээр байгаа юм. Тиймээс сүүлийн жилүүдэд тогтмол өсч байгаа цахим гэмт хэрэгтэй холбоотойгоор хуульч Д.Отгонбаттай ярилцлаа.

-Манай улсын хууль эрх зүйн хүрээнд цахим залилан, луйврын шинжтэй кибер гэмт хэргийг хэрхэн зохицуулдаг юм бол. Хадгаламжийн данснаасаа мөнгө алдсан иргэд цагдаагийн байгуулага болон харилцагч банкны дунд туйлдаж буйгаа илэрхийлж байна л даа. Тэгэхээр энэ төрлийн гэмт хэрэг манайд шинэ зүйл болсон учраас гэмт этгээдийг илрүүлэх ажиллагаа удаашраад байна уу?

-Эдийн засаг хямрах ажилгүйдэл нэмэгдэх мөчлөгт өмчлөх эрхийн эсрэг гэмт огцом өсөлттэй үйлдэгддэг. Миний санаж байгаагаар 2008-2012 оны хооронд Монгол Улсын эдийн засаг томоохон хямралд орж байсан. Энэхүү хямралын үед иргэд банкныхаа картын мэдээллийг алдаж, улмаар хулгай болон залилан мэхлэх гэмт хэрэг нэмэгдэж эхэлсэн л дээ. Тэр үеийн хохирогч болон хэргийг шийдэж байсан шүүхийн практикийг судлаад үзэхээр банкийг хохирогч гэж үзсэн байгаа юм. Тодруулбал, гэмт этгээд АТМ дээр очоод луйврын замаар олж авсан картаар гүйлгээ хийж банкнаас хулгай хийж байсан тохиолдолд Тухайн мөнгөн хөрөнгө нь чухам хэний эзэмшилд байна вэ гэдгийг л тэр үедээ шүүх ихээхэн анхаарч үзэж банкыг хохирогчоор татаж хэргийг шийдвэрлэж байсан.

Ковид-19 цар тахалын үеийн эдийн засгийн хямрал, нөгөө талдаа техник технологийн дэвшилийг өсвөр насны болон дөнгөж насанд хүрсэн залуучуудын хэрэглээний мэдлэг чадвар сайжирч нөгөө талдаа төлөвшиж гүйцээгүй насандаа энэ төрлийн гэмт хэргийг үйлддэг хэсэг бүлэг би болсон амьдралын эх үүсвэрээ болгох хандлага их ажиглагдаж байна.

Одоо үүсээд байгаа нөхцөл байдалд  Нэг талаас төрөөс тусгай зөвшөөрлийн хүрээнд банканд харилцах дансанд мөнгө байршуулах хадгалуулах, хадгаламжийн дансанд тодорхой болзолтойгоор мөнгөн хөрөнгөө байршуулсан нь мөнгөн хөрөнгийн эзэмшил гэрээний үүргийн дагуу банкинд шилжсэн гэж ойлгогдоно. Гэмт хэрэг үйлдсэн арга хэлбэр нөхцөл нь банк, иргэн хэн алин нь мөнгөн хөрөнгө  өөрийн өмчлөлөөс гарч бусдын эзэмшилд шилжиж байгааг мэдэхгүй, шилжсэн хойно нь мэдсэн энэ гэмт хэрэг бусдын эд хөрөнгийг нууц далд аргаар авч захиран зарцуулах боломжтой болсон шинжээрээ  мэдэгдэхгүй үйлдсэн учраас  хулгайн гэмт хэргийн шинжийг агуулсан байна. Бусдын эд хөрөнгө өмчлөлийн зүйлийг нууц далд аргаар олж аваад, өөрөө эзэмших захиран зарцуулах боломж бүрдсэнээр энэ төрлийн гэмт хэрэг төгсдөг. Харин залилан мэхлэх гэмт хэрэг гэдэг нь урьдын харилцааны явцад, бие биедээ тодорхой итгэл үнэмшил төрүүлж, эсвэл тухайн этгээдийг төөрөгдөлд оруулдаг, зохиомол байдлыг зориуд би болгодог. Өөрөөр хэлбэл, хохирогчтой ямар нэгэн байдлаар харилцаанд орсон байхыг  шаарддаг онцлогтой. Гэтэл шүүхээр эцэслэн тогтоогоогүй байхад банкны зүгээс цахим залилангийн хохирогч нь иргэд гэдэг өрөөсгөл тайлбар өгөөд байна л даа.

Хохирсон гэх иргэд банкинд хандаж банкнаас харилцах болон хадгаламжийн дансанд байршуулсан мөнгөн хөрөнгөө шаардаж байгаа нь хууль ёсны шаардлага гэж харахаар байна. Харин банк бидний хувьд хохирогч биш ямар нэгэн хариуцлага хүлээхгүй гэсэн байр суурийг барьж байгаа үндэслэл нь интернет банкны үйлчилгээний дагуу та мөнгөн хөрөнгөө өөрөө удирдаж байгаа бүх эрх танд байгаа гэдэг үндэслэлээр хандаж байгаа нь төрөөс тусгай зөвшөөрлийн хүрээнд банкнаас  гаргаж байгаа бүтээгдэхүүн үйлчилгээ нь техниолгийн нарийн нууцлалтай, системийн шинэчлэл чанартай бүтээгдэхүүн үйлчилгээг банкнаас санал болгох ёстой гэтэл энэхүү шаардлага хангагдаж байна уу гэдэг шалгах ёстой юм. Зөвхөн нэг банкнаас маш олон удаагийн үйлдлээр гэмт хэрэг үйлдэж байгаа нь үйлчлүүлэгчид эргэлзээ төрөх нь дамжиггүй юм.

-Банк бол иргэдийн итгэл дээр түшиглэж, харилцагчдын мөнгөн хөрөнгийг хадгалдаг бие даасан байгууллага шүү дээ. Гэтэл хөрөнгө мөнгөө хадгалуулсан иргэд хохирч үлдэх эрсдэл байна. Хамгийн гол нь иргэдийн хохирсон асуудлыг хэн хариуцах вэ?

-Мэдээж энэ бол иргэдийн итгэлцэл дээр суурилсан харилцаа мөн.  Гэхдээ тухайн банкны зүгээс, иргэд хохирсон энэхүү асуудлыг цагдаагийн байгууллагаар шалгуул гэдэг байр суурийг илэрхийлсэн байна лээ. Харин хохирогчид яалт ч үгүй банкны харилцах данснаас мөнгө алдагдсан учраас үүнийг банк гаргаж өгөх үүрэг хүлээх байх. Одоо шалгагдаж байгаа эрүүгийн хэрэгт банк нь хохирогч эсхүл иргэний хариуцагчийн аль нэг статусаар тухайн хэрэгт орох ёстой боловуу. Хохирогчийн тухайд Банк гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдээс хохирлоо гаргуулах, гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдэд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх асуудал яригдах учиртай нь тэдгээр иргэний мөнгөн хөрөнгийг хадгалж байсан субъект нь банк нөгөө талаар банкыг иргэний хариуцагч гэдэг статусаар татах боломжтой тухайн хэрэгт эд хөрөнгийн хохирлыг хариуцвал зохих этгээд гэсэн үг. Эд хөрөнгийн хохирлыг хариуцвал зохих этгээд болох банк нь хохирсон иргэдийн мөнгөн хөрөнгийг гаргаж өгөх үүрэг хүлээх юм. Харин тухайн гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдээс банк эрүүгийн журмаар хохирлоо гаргуулах боломжтой бөгөөд харилцагч болон банк хэн алин нь хохирох ёсгүй юм.

 Аливаа гэмт хэргийн шалтгаант холбоо буюу тухайн гэмт хэрэг гарах болсон шалтгаан нөхцөлийг зайлшгүй тодруулж шалгаж тогтоох ёстой . Чухамдаа банкны буруутай үйл ажиллагаа юу эсвэл иргэдийн хайхрамжгүй үйлдэл байв уу гэдгийг ялгаж салгах ёстой гэсэн үг. Нөгөө талдаа монголчуудын энэ төрлийн гэмт хэрэг дээр алддаг нийтлэг алдаанууд байдаг . Тодруулбал, банкныхаа карт, интернет банкны нэр,нууц кодыг өөрийн төрсөн өдөр эсвэл утасны дугаараар, хүүхдийн төрсөн өдөр, и майл, Фэйсбүүк хаяг гэх мэт цахим орчинд нээлттэй хялбар олоод авах боломжой мэдээллүүдийг ашигладаг, ингэж аливааг амар хялбар аргаар шийддэгээс болж банкны нууц үг алдагдах эрсдэл үүснэ гэсэн үг. Улмаар хувь хүний мэдээллийг хууль бусаар олж авах, нууцыг задруулах асуудал үүссэн олон тохиолдол бүртгэгддэг, цаашлаад банк ч уг асуудлыг харицлагчийн эрх гэж үлдээх биш энэ төрлийн технологийн шийдлийг суулгах ёстой.

-Дээрх гэмт хэргийг 2000 оны этгээд үйлдсэн талаарх мэдээлэл бий. Кибер аюулгүй байдалд халдах гэмт хэргийг хэдэн насныхан гол төлөв үйлддэг юм бол?

-Энэ төрлийн гэмт хэргийг үйлдэж байгаа этгээдийн ихэнх хувийг насанд хүрээгүй эрх зүйн бүрэн чадамжгүй хүүхдүүд үйлдэж байна. Өөрөөр хэлбэл, 14-17 насныхан цахим гэмт хэрэгт ихээхэн холбогдож буй тоон судалгаа бий.  Жишээлбэл, нэг хүүхэд гэхэд 183 удаа үйлдэл хийж, бусдын өмчлөх эрхэд халдсан байх жишээтэй. Ингээд гэмт этгээдүүдийг цагдан хориод, энэ төрлийн хэргийг таслан зогсооё гэхээр удаан хугацаанд хорьж болдоггүй. Өөрөөр хэлбэл, насанд хүрээгүй этгээдийг цагдан хориход хязгаартай. Гэмт хэргийг таслан зогсоох эрх зүйн орчин хязгаарлагдмал байна л даа. Түүнчлэн коронавирустэй холбоотойгоор үүссэн эдийн засгийн хямралаас болж дахиад нэг гэмт хэрэг нэмэгдсэн. Энэ нь хууль бусаар мөрийтэй тоглоом тоглуулах буюу өмчлөх эрхийн эсрэг гэмт хэрэг болчихож байгаа юм. Эдийн засаг хямарч, доройтож, иргэдийн амьжиргааны баталгаажих түвшин буураад ирэхээр энэ гэмт хэргийн гаралт өсөх эрсдэлтэй болдог хэмээн дээр дурдсан шүү дээ. Тэгэхээр өнөөдөр кибер аюулгүй байдалд халдах гэмт хэрэг өсөөд байгаа хамгийн том шалтгаан нь өсвөр насны хүүхдүүдийг хараа хяналт сул дөнгөж насанд хүрсэн төлөвшиж гүйцээгүй залуучуудыг зөв чиглүүлэх гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх чиг үүрэг дутмаг байгаа нь судалгаанаас харагддаг. Энэхүү  хяналтыг гадаад орнуудад маш сайн тогтоосон, гэмт хэрэг гарсны дараа биш урьдчилан сэргийлэх чиг үүрэг сайн байгаа учраас цахимаар гэмт хэргийг таслан зогсоож байна. Нөгөө талаас иргэдэд залилан мэхлэх, хулгайн гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, соён гэгээрүүлэх олон нийтийн арга хэмжээг идэвхтэй явуулмаар байна.

-Тэгэхээр иргэд өөрсдөө хувийн мэдээллээ хамгаалж, сонор сэрэмжтэй байснаар энэ төрлийн гэмт хэрэг буурахад нөлөөлөх нь ээ?

-Тийм ээ. АТМ дээр оочерлож зогсож байхдаа ч хэн нэгэнд картаа ашиглуулахаас зайлсхий. “Та надад картаа хэрэглүүлээч, би данс руу тань мөнгө шилжүүлээд гаргаад авъя” гэж хүний итгэл үнэмшлийг ашиглаад гэмт хэргийн улмаас олсон мөнгөө өөртөө шилжүүлэх, будсын дансыг ашиглаж гэмт хэргийн улмаас олсон мөнгөө гарган авах үйлдэл өмнө нь их гардаг байсан. Ингээд зүгээр явж байсан иргэд мөнгөн хөрөнгөөрөө хохироогүй ч, гэмт хэрэгт холбогдож шалгагддаг асуудал бий. Эцсийн дүндээ өөрийнхөө дансыг ашиглуулснаар тэр хүмүүс нэг талдаа залилан мэхлэх гэмт хэрэг үйлдэх нөхцөл боломжийг нь олгоод байгаа.

 

 

7
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд zaluu.com хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

7 сэтгэгдэлСэтгэгдэл бичих

64.119.16.220Зочин   • 10 сарын 12. 9 цаг 39 минут

Энэ бол үнэн шүү.

64.119.16.220Зочин   • 10 сарын 12. 9 цаг 36 минут

Гадаадын Хөрөнгө оруулалтыг татах гээд л орлиод байхым даа.Гэтэл гадаадын ХО-лагчид гэгчүүд чинь сайн сайн санасандаа монголд ирээд ХО- оруулсан дүс үзүүлээд байгаам биш бололтой.Энэ ХААН гэгч банкыг л хар л даа.Энэ ч бас л гадаадын ХО- банк шд. Зүгээр л бидний сайхан сэтгэлийг далмдуулан хөрөнгөжих санаа агуулсан хулгайч луйварчингууд биш үү. Харин соц үед буй болгосон Үйлдвэр завод,Хот тосгон,сум сангийн аж ахуйнууд бол ёстой жинхэн ХО -лалт байж дээ.Тэд одоо хаана байна.Бүгдийг устгаад хая

64.119.16.220Зочин   • 10 сарын 12. 9 цаг 20 минут

ХААН банк ер нь найдваргүй тийшээ хандаад л байх шиг...Мөнгөө татна байгаа.Гадаадын ХО- той гадаад эзэнтэй банк биз дээ.Дотороосоо ч хусаад байж магадгүй л болуу.Ккк.

192.82.69.188Зочин   • 10 сарын 11. 21 цаг 12 минут

Банк иргэдийн мөнгийг нөхөн олгоод өөрөө цагдаад хандаж шалгуулах хэрэгтэй ш дээ

122.201.31.196Зочин   • 10 сарын 11. 13 цаг 46 минут

Хамгийн гол нь мөнгө шилжээд орчихсон данс нь ил байхад яагаад уг дансны гүйлгээг хааж учрыг нь олж шалгаж хохиролгүй болгож болдоггүй юум бэээ.Энэ бол банк цагдаа шүүх 3 ын ажил баймаар юм.

202.9.47.52иргэн   • 10 сарын 11. 14 цаг 22 минут

Тийм шүү. Харилцагчаа хүндэтгэсэн үүргээ ухамсарласан ёс зүйтэй банк бол шийдвэрлэж болохгүй зүйл гэж үгүй. Харилцагчийг өөрсдөө шүүх цагдаагаар яв гэх нь үнэн бүдүүлэг. Банк өөрөө тэр дансны эзэнд гомдол гаргаад хохирогчоор явж шийдвэрлүүлэх хэрэгтэйш дээ.

202.9.47.52зочин   • 10 сарын 11. 13 цаг 09 минут

Зөв шүү. Алдаагүй дээрээ мөнгөө татаж авсан нь дээр дээ. Хуульч хүн анхааруулж байна шүү. Ямар ганцхан банк байгаа биш.

Шинэ мэдээ

Чимээгүй “ирэх” нулимс23 минут 40 секундын өмнөД.Хаянхярваа Ерөнхий прокурорт хүсэлт хүргүүлжээ2 цаг 55 минутын өмнөЁ.Баатарбилэг: Суманд соёлын төв, спорт зал, музей барьж байгаа нь үндсэн хуулийн зарчим3 цаг 34 минутын өмнөБясалгалын төвөөс алга болсон эмэгтэйн цогцост хийсэн задлан шинжилгээний урьдчилсан дүгнэлт гарчээ4 цаг 19 минутын өмнөМал хулгайлах гэмт хэрэг өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад 49.9 хувь буурчээ4 цаг 34 минутын өмнөНЗД-ын орлогч Р.Чингис өөр ажилд томилогох болсон тул ажлаа өгөхөөр болжээ4 цаг 35 минутын өмнөБ.Жавхлан: Төрийн өмчийн компаниудад дорвитой бүтцийн өөрчлөлт хийх цаг болсон4 цаг 59 минутын өмнөУИХ-ын гишүүн Ц.Идэрбат: Андлалын хөшөө хуучин сэдэв болсон5 цаг 6 минутын өмнөУИХ-ын гишүүн Э.Батшугар: Би ааваараа бахархдаг5 цаг 9 минутын өмнөГ.Амартүвшин: Эдийн засгийн хөгжлийн яам байгуулах нь зөв6 цаг 14 минутын өмнөЛ.Мөнхбаатар: Яам салбарынхаа бодлого чиглэлийг боловсруулах ёстой байтал аж ахуйн ажлуудтай зууралдсаар байна7 цаг 37 минутын өмнөНөхөн сонгуульд ялалт байгуулсан Ц.Идэрбат аварга Б.Бат-Эрдэнэд мэхийн хүндэтгэл үзүүллээ8 цаг 53 минутын өмнөУИХ-ын гишүүн Э.Батшугарыг БСШУС-ын байнгын хорооны гишүүнээр баталлаа9 цаг 2 минутын өмнөД.Ганбат: Нөхөн сонгуулиар орж ирсэн хоёр залуу УИХ-ын танхимд суухаасаа ичих хэрэгтэй9 цаг 27 минутын өмнөБарилгын компаниудын 70-80 хувь нь дампуурч, дараагийн шок үүсэхэд бэлэн байна9 цаг 58 минутын өмнөЭ.Батшугар, Ц.Идэрбат нар УИХ-ын гишүүний тангаргаа өргөлөө10 сар 21. 10:50Н.Алтанхуяг: МАН-аас сонгогдсон залуус буруугүй, бор халзан хонь байсан ч ялалт байгуулана10 сар 21. 10:46УИХ-ын чуулганы хуралдаан эхэллээ10 сар 21. 10:32Өчигдөр эрүүлжүүлэх байранд 200 иргэн хоножээ10 сар 21. 10:26Н.Сугар: Зайсанд барилгын ажил эхлүүлсэн компанид нийслэлээс зөвшөөрөл олгоогүй10 сар 21. 10:16ШӨХТГ: Чанарын шалгалтад хамрагдсан барилга угсралтын компаниудын цонхны 50 хувь нь шаардлага хангасангүй10 сар 21. 10:10"Дарханы замын хучилт хийгдээгүй 37 км үндсэн замын шороон далангийн хөдөлгөөнийг нээнэ"10 сар 21. 10:06Б.Төмөр: Брүүклин гурав дараалан аварга авч чадна10 сар 21. 9:24Нийслэлийн есөн дүүрэгт цэрэг татлага эхэллээ10 сар 21. 9:23Э.Батшугар, Ц.Идэрбат нар өнөөдөр УИХ-ын гишүүний тангаргаа өргөнө10 сар 21. 9:19Ардчилсан намын “хурцын тасгийнхан“10 сар 21. 9:18Улаанбаатарт 10 хэм дулаан байна10 сар 21. 9:17“Баатар”-ын дүр бүтээгчдийн базаахгүй төрх10 сар 21. 8:37“Тавантолгой дулааны станц” төслийн гүйцэтгэгчийг сонгон шалгаруулах тендерийг энэ долоо хоногт зарлана10 сар 20. 15:56Г.Дамдинням: Л.Халтар сайд бидэнтэй яг л гөлөг төөрүүлж байгаа юм шиг харьцаж байна10 сар 20. 15:30
© 2008 - 2021 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.