Бид өдөр тутамдаа унаж бүдэрч, хүнд зүйлд цохиулж, эсвэл эмнэлгийн жижигхэн тариа, шинжилгээ хийлгэсний дараа ХЭМАТОМ буюу цус хуралт үүсдэгтэй тулгардаг. Заримдаа өнгө нь хурдан өөрчлөгдөж, өвдөлт дагуулдаг тул сандармаар ч юм шиг. Би багадаа хөл бөмбөг тоглож байгаад бөмбөгөнд хүчтэй өшиглүүлсний дараа хөл дээр минь том хөхөрсөн хэсэг гарч, хэдэн долоо хоног өнгөрч байж бүрэн арилсан нь санаанаас гардаггүй.
Хематом гэж юу вэ?
Энэ нь гэмтэл, судасны хагарал, эсвэл цусны бүлэгнэлтийн асуудлын улмаас арьсан дор, булчинд, эсвэл дотоод эрхтэнд цус хурж, хавдар мэт овойлт үүсэхийг хэлнэ. ЭКХИМОЗ буюу энгийн хөхрөлтөөс ялгаатай нь илүү гүн, том хэмжээтэй бөгөөд эдгэрэх хугацаа урт байдаг.
Төрлүүдийн онцлог
- Арьсан доорх хематом хамгийн түгээмэл, цохиулах үед гардаг бөгөөд арьс хөхөрч, хавддаг.
- Хумсны дорх хематом маш өвдөлттэй. Би нэг удаа хөл дээрээ хүнд зүйл унагахад хумсны дороо цус хурж, хэдэн долоо хоногийн дараа хумс минь өөрөө унаж байсныг тод санаж байна.
- Толгойн доторх хематом (экстрадурал, субдурал, тархины дотор) нь хамгийн аюултай. Тэдгээр нь тархийг шахаж, амь насанд ч эрсдэл үүсгэж болзошгүй. Толгойгоо хүчтэй цохисны дараа эхэндээ гайгүй мэт санагдаад, дараа нь ухаан алдах тохиолдол гардаг нь энэ төрлийн шинж юм.
- Жирэмсний үед умайд цус хурж болох бөгөөд эмчийн нарийн хяналт шаардлагатай.
- Булчингийн хематом эсвэл псоасын ховор тохиолддог ч маш их өвдөлттэй, ялангуяа цус шингэлэгч ууж буй хүмүүст ажиглагддаг.
Шалтгаанууд
Хүчтэй цохилт, уналт, спортын жижиг давтагдсан гэмтэл, тариа болон цус авах үеийн хатгалт зэрэг нь нийтлэг шалтгаан. Мөн цус бүлэгнэлт муудах эмгэгүүд, зарим эмийн хэрэглээ (антикоагулянт, аспирин гэх мэт) хематом үүсгэх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг.
Шинж тэмдэг
Эхэндээ арьсанд цэнхэр бараан өнгөтэй толбо гарч, дараа нь ногоон, шар болж хувирдаг. Булчинд үүссэн бол хөдөлгөөн хийхэд өвдөлт нэмэгддэг. Заримдаа духанд овойлт үүсэхэд цус доош гулсаж, нүдний доор “шилэнцэрийн” хөхрөлт бий болдог.
Хурдан эдгээх аргууд
Ихэнхдээ хематом өөрөө аяндаа арилах боловч МӨС ТАВИХ, шахалт хийх нь хавдар багасгаж, өвдөлт намдаадаг. Өвдөлт намдаахад парацетамол хэрэглэж болох ч цус шингэлэгч болох аспирин хэрэглэхээс зайлсхийх хэрэгтэй. Хумсны дор цус хурсан бол эхний хэдэн цагт хатуу төмөр хэрэгсэл халж, жижигхэн нүх гарган цусыг гадагшлуулж болно. Харин нүд, чих зэрэг эмзэг хэсгийн хематомд яаралтай эмчид үзүүлэх шаардлагатай.
Хэзээ эмчид хандах вэ?
Хэрэв хематом маш томорч, хүчтэй өвдөлт өгч, халуун оргиж улайвал халдварласан байж болзошгүй. Толгой, нүд, чих зэрэг чухал эрхтэн дээр гарсан тохиолдолд аль болох хурдан эмчид хандах нь зүйтэй.
