Уур амьсгалын өөрчлөлтийн ноцтой нөлөө
Сүүлийн арван жилүүдэд Монгол орны байгаль орчинд гарч буй өөрчлөлтүүд улам бүр тодорхой болж байна. Усны нөөцийн хомсдол, цөлжилт, температурын огцом хэлбэлзэл нь олон бүс нутгийн амьдрах чадварыг эргэлзээтэй болгож байна.
Мэргэжилтнүүдийн тооцоогоор, хэрэв дэлхийн дулаарал үргэлжилсээр байвал Монголын зарим хэсэг 2100 он гэхэд хүн амьдрах боломжгүй газар болж хувирах эрсдэлтэй.
Аль бүс нутгууд хамгийн их өртөх вэ?
Судалгаагаар Монголын баруун болон өмнөд нутгийн уур амьсгал хамгийн түрүүнд эрс дордох төлөвтэй. Тухайлбал:
- Говь нутаг: Усны эх үүсвэр улам багасаж, мал аж ахуй бараг боломжгүй болно.
- Баруун аймгууд: Цас багасах, гол мөрний ус татарснаар хүн болон малын амьдралд хүнд сорилт тулгарна.
- Хот суурин газрын орчим: Утаа болон халалтын нөлөө нэмэгдэж, эрүүл мэндэд шууд аюул учруулна.
“Хэрэв бид өнөөдөр арга хэмжээ авахгүй бол ирээдүй үеийнхэнд амьдрах орчин үлдэхгүйд хүрнэ” гэж Улаанбаатарын их сургуулийн нэг судлаач анхааруулжээ.
Харьцуулалт: өнөөдрийн байдал vs 2100 он
| Үзүүлэлт | Өнөөдөр (2023) | 2100 онд төлөвлөгдөж буй нөхцөл |
|---|---|---|
| Дундаж температур | Өвөл -20°C, зун +25°C | Өвөл -15°C, зун +35°C ба түүнээс дээш |
| Усны хүртээмж | Зарим нутагт тогтвортой | Эрс багасаж, олон нутаг усгүй болох |
| Малын тоо толгой | ~70 сая орчим | Бууралттай, олон бүс нутаг малгүй болох |
| Хүн амын төвлөрөл | Хот, аймгийн төвүүд | Хэт төвлөрөл, зарим газар орхигдох |
Энэ хүснэгт уур амьсгалын өөрчлөлтийн хэр зэрэг ширүүн үр дагавар авчрахыг тод харуулж байна.
Яагаад ийм өөрчлөлт гарч байна вэ?
Монголын уур амьсгалд дараах хүчин зүйлүүд голлон нөлөөлж байна:
- Дэлхийн хүлэмжийн хий эрс нэмэгдсэн.
- Цөлжилт жил бүр 70,000 га газрыг хамарч байна.
- Хотжилт, уул уурхайн эрчимжилт байгалийн тэнцвэрийг алдагдуулж байна.
Эдгээр хүчин зүйл нийлж, Монголын олон бүсийг ирээдүйд амьдрахад тохиромжгүй болгох аюул бий болгож байна.
Юу хийх хэрэгтэй вэ?
Мэргэжилтнүүд зөвхөн аюулыг анхааруулаад зогсохгүй, шийдэл санал болгож байна. Үүнд:
- Усны нөөцийг онцгой хамгаалах бодлого хэрэгжүүлэх.
- Ногоон эрчим хүчний хэрэглээг нэмэгдүүлэх.
- Цөлжилтийн эсрэг мод тарих, бэлчээрийн менежмент хийх.
- Хот суурин газарт утааг багасгах технологи нэвтрүүлэх.
Эдгээр арга хэмжээг цаг тухайд нь хэрэгжүүлбэл Монголын байгаль орчинд тулгарч буй хүнд сорилтыг зөөлрүүлэх боломжтой гэж мэргэжилтнүүд үзэж байна.
Ирээдүйн сорилт ба найдвар
2100 он хол мэт боловч, өнөөдөр гаргаж буй шийдвэр, бодлого ирээдүйг тодорхойлно. Монгол улс уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг тэмцэлд нэгдэн, бодит алхам хийж чадвал, хүн амьдрахад тохиромжгүй болох эрсдэлийг бууруулж чадна.
Энэ бол зөвхөн байгаль хамгааллын асуудал биш, харин ирээдүй үеийнхний амьд үлдэх эсэхийн тухай асуудал юм.
