Үнэндээ хүн бүр л хааяа нууж хамраа ухдаг. Машин дотор, ширээний ард, эсвэл ганцаараа байхдаа энэ зуршил ил гардаг. Гэвч энэ “чимээгүй дадал” бидний төсөөлснөөс илүү эрсдэлтэй байж болохыг шинжлэх ухаан харуулж байна.
Байгалийн шүүлтүүрийн ач холбогдол
Хүүхдүүд нийгмийн дүрмийг сураагүй байхдаа л хамар, хуруу хоёрын “таарамжийг” олж мэддэг. Гэхдээ хамрын гүнд зүгээр нэг шингэн биш, биднийг хамгаалдаг байгалийн шүүлтүүр бий. Өдөрт дунджаар 22,000 удаа амьсгал авахдаа хамрын салст тоос, харшил үүсгэгч, бактери, бүр хар тугалга, асбест зэрэг аюултай бодисыг хүртэл барьж үлдээдэг.
Хамрын салстын ялгаруулдаг салс нь дархлааны хамгийн эхний хамгаалалт бөгөөд олон төрлийн нян, вирусыг саармагжуулдаг. Түүнчлэн хамрын хөндий өөрийн гэсэн бичил орчинтой бөгөөд энэ нь гадны халдлагыг эсэргүүцэхэд тусалдаг.
Эрсдэлийн үнэн төрх
Хамраа ухах зуршил нь Staphylococcus aureus гэх нянг илүү амархан дамжуулах эрсдэлтэй. Энэ нян шарханд хүрвэл илүү ноцтой асуудал үүсгэж, антибиотик ч үр дүнгүй болох тохиолдол бий. Зарим судалгаагаар ч хамрын доторх нян тарахад хуруу гол үүрэгтэй болохыг нотолсон.
Мөн энэ дадал нь Streptococcus pneumoniae гэх уушгины хатгалгаа үүсгэдэг нянг дамжуулах суваг болж болзошгүй. Түүнчлэн хамрыг байнга ухах нь салстыг гэмтээж, бактери биед орох “хаалга” нээж өгдөг.
Хамрын “олдвор”-оо яах вэ?
Зарим хүн олдсон зүйлээ залгичихдаг (энэ үйлдлийг шинжлэх ухаанд мукофаги гэж нэрлэдэг). Энэ нь нян, хүнд металл, тоосны бохирдлыг шууд биед оруулж байгаа гэсэн үг. Бусад нь ойр хавийн эд зүйл дээр арчих нь эргэн тойрныхонд халдвар тараах эрсдэл дагуулдаг.
Хамгийн зөв хувилбар бол цаасны алчуур ашиглаж, дараа нь хогийн сав эсвэл ариун цэврийн өрөөнд устгах. Гэхдээ энд нэг чухал зүйл бий: гараа заавал угаах. Учир нь чийгтэй салст дээр нян амьдрах боломжтой байдаг.
Хамрын гайхамшигт үүрэг
Бид бүгд энэ дадлыг нууж хийдэг ч үнэндээ хамар маань бидний төлөө уйгагүй ажиллаж байдаг. Хамрын хөндий, салст, шүүрэл бүгд биднийг өвчлөхөөс хамгаалах биологийн хамгаалалтын систем юм.
Тиймээс хуруугаа хамар руугаа дүрэхийн оронд тайванхан хамраа нийж, цэвэрхэн хаях дадалтай болох хэрэгтэй. Хамар тань таныг хамгаалахын төлөө өдөр бүр “илүү цагаар” ажиллаж байхад та өөрөө ажлыг нь улам хүндрүүлэх хэрэггүй.
