Танил бус дайсан таны гэрт
Гоёл чимэглэлийн зориулалтаар таригддаг нэгэн ургамал олон айлын цэцэрлэгт анзаарагдалгүй ургаж, хүний амь насанд аюул учруулахуйц хүчтэй хорыг агуулж байдаг. Энэ бол рицинус буюу касторын мод (Ricinus communis).
Шинэ судалгаагаар уг ургамлын үрэнд агуулагдах рицин хэмээх уураг нь цианураас 6 000 дахин хортой болохыг баталжээ. Хамгийн аюултай нь — хүмүүс энэ ургамлыг хортой гэдгийг нь мэддэггүй.
Хамгийн хортой хэсэг нь: жижиг үр
Хэдийгээр ургамал нь гоёмсог том навчит, улаан иштэй байдгаараа танигддаг ч хамгийн ноцтой аюул нь жижиг бордуу үрэнд нь оршдог. Зөвхөн 1–2 үрийг зажилж залгисан ч хүүхдийн аминд хүрэх хангалттай хэмжээний хорыг агуулдаг.
“Рицин бол хүний биеийн уураг нийлэгжилтийг зогсоож, эрхтнүүдийг аажмаар ажиллагаагүй болгодог. Тэр байтугай арьсанд хүрэхэд ч хордлого үүсгэх эрсдэлтэй,” гэж Ослогийн их сургуулийн ургамлын хорт бодис судлаач доктор Элсе Брэтен анхааруулжээ.
Цэцэрлэгт ургахад хангалттай нөхцөл
Судалгаагаар Скандинавын бүсийн өрхийн 17% нь рицинус ургамлыг өөрийн мэдэлгүй тарьсан байдаг. Шалтгаан нь энгийн: гоёлын зориулалтаар худалдаалагдаж, өөр нэрээр (жишээ нь “Christ palm”, “Wonder tree”) зарагддаг тул энгийн иргэд хортой эсэхийг мэддэггүй.
| Үзүүлэлт | Мэдээлэл |
|---|---|
| Хорт бодис | Рицин |
| Хорт чанар | Цианураас 6,000 дахин аюултай |
| Хамгийн хортой хэсэг | Үр |
| Нөлөөлөл | Ой гутрал, бөөлжих, эрхтэн зогсолт |
| Эрсдэлтэй бүлгүүд | Хүүхэд, тэжээвэр амьтад, хөгшин настнууд |
Яаж өөрийгөө болон гэр бүлээ хамгаалах вэ?
Хэрэв та энэ ургамлыг цэцэрлэгтээ ургаж байж магадгүй гэж сэжиглэж байвал:
- Навч, иш, үрийн хэлбэр, өнгийг анхааралтай ажиглах
- Ургамлын мэргэжилтнээс зөвлөгөө авах
- Хүүхэд, амьтдаас хол байлгах
- Устгахдаа заавал бээлий, хамгаалалтын хэрэгсэл хэрэглэх
Хорт бодисын төвөөс авсан мэдээллээр, 2024 онд Европ даяар рицин хордлогын тохиолдол 20% өссөн нь хүмүүс энэ ургамлыг сайн танихгүй байгаатай холбоотой гэнэ.
Хүмүүсийн санаанд оромгүй эрсдэл
Рицинус ургамал нь ургаж байгаа байршлаас шалтгаалан салхинд үр нь тархах, хөрсөнд удаан амьдрах чадвартай. Иймээс зөвхөн өөрийн цэцэрлэгтээ анхаарах биш, хөрш орчинд ч ажиглалт хийх хэрэгтэй гэж мэргэжилтнүүд зөвлөж байна.
