2019 оны 9-р сарын 27
17 цаг 04 минут

Сарьдагийн хийд 350 жилийн дараа  Монголын үндэсний музейд “заларлаа”

Өнөөдөр Үндэсний түүхийн музейд  Сарьдагийн хийдийн олдворын үзэсгэлэнгийн нээлт боллоо. Үзэсгэлэнгийн нээлтэд Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх болон УИХ дахь МАН бүлгийн даргын дарга Д.Тогтохсүрэн нарын албаны хүмүүс оролцсон.

Сарьдагийн хийд  Халхын Түшээтхан аймгийн Дархан Чин вангийн хошуу буюу Одоогийн Төв аймгийн Эрдэнэ сумын Чулуут багийн нутаг Сарьдаг хайрхан уулнаа оршдог.  Энэ хийд тухайн цагтаа Халхын анхдугаар Богд, Өндөр гэгээн Занабазарын уран бүтээлийн  ордон байжээ.  

ШУА-ийн Түүх, угсаатны зүйн хүрээлэнгийн захирал, академич С.Чулуунаар ахлуулсан эрдэмтэн судлаачдын Үндэсний шинжилгээний баг 2013-2018 оны хооронд зургаан жилийн турш Өндөр гэгээн Занабазарын байгуулсан Сарьдагийн хийдэд хээрийн малтлага судалгаа хийсэн. Энэхүү судалгааныхаа үр дүнг өнөөдөр олон нийтэд таницуулж буй нь энэ.  Үзэсгэлэн энэ оны 12 дугаар сарын 20 хүртэл олон нийтэд нээлттэй байх бөгөөд Сарьдагийн хийдээс олдсон түүхэн олдворуудыг дэлгэн үзүүлжээ.

Сарьдагийн хийдийг анх 1654 оны гал барс жил эхэлж 1686 он буюу 32 жилийн турш байрьж байгуулжээ. Харамсалтай энэ хийд 1688 онд эхэлсэн Халх-Ойрадын  самууны үеэр шатаж  нуржээ. Өөрөөр хэлбэл бүрэн баригдаж дууссанаасаа хойш ердөө хоёр жилийн нүүр үзсэн байна.

Судалгаа малтлагын үеэр Цагийн гурван  бурхан буюу Гэрэл сахигч/Одсүрэн/, Бурхан багш /Шагжамуни/, Асралт /Майдар/ бурхан болон Язгуурын таван бурхны маш олон шавар  баримал олджээ.  Язгуурын таван бурхан гэдэг нь Цаглашгүй гэрэлт /Амитба/, Тус бүтээгч /Амогадди/, Машид гийгүүлэгч, Эрдэнэ үүсгэгч  бурхны 1000 гаруй шавар баримал олджээ. 

Эдгээр олдворыг ШУА-ийн  түүх, угсаатны хүрээлэнгийнхэн засч, сэргээж уг үзэсгэлэнд залсан байна билээ.  

Түүнчлэн  малтлагын үеэр нарны цаг, буу зэрэг Европт үйлдвэрлэсэн эд өдгийн зүйл олдсон нь Монголын анхдугаар Богд гэгээн  гадаад харилцаанд онцгой анхаарч байсныг илэрхийлнэ. Тухайлбал тэрхүү нарны цагийг гэхэд 1650-иад оны үед Германы Нюрнбург хотод үйлдвэрлэсэн байх магадлалтай гэжээ.

Сарьдагийн хийд нь Хэнтий нурууны Сарьдаг хайрханы өвөрт битүү модон дунд уул өөд өгсүүлэн барьсан бөгөөд нийтдээ 12 барилга, 3 суварга болон чулуу, шороон хэрэмний туурь байгаа аж.  Хийдийг Түвэдийн уран барилгыг үндэслэн барихдаа  монгол хийц сэтгэлгээ, шийдлйг оруулж урлажээ.

Түүхэн эх сурвалжид  Өндөр гэгээн Занабазар Түвэдээс эргэж ирээд гал барс жил Хэнтий ханы өвөрт шажинг бадраагч Рибогэжайганданшоддублин хийдийг байгуулсан тухай өгүүлсэн байдаг бөгөөд тэр нь энэхүү Сарьдагийн хийд ажгуу.   

Г.Тулга

 

 

 

1
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд zaluu.com хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

Шинэ мэдээ

Спорт хүүхдийг зөв хүмүүжүүлэх хамгийн сайн арга9 минут 54 секундын өмнөХушаат сумын хаврын тариалалт дуусах шатандаа оржээ10 минут 54 секундын өмнөУИХ-ын сонгуульд нэр дэвшигч нар үнэмлэхээ гардаж авлаа11 минут 9 секундын өмнөТеле хичээлийн хүртээмж орон нутагт хэрхэн хүрч байна вэ20 минут 54 секундын өмнөБуриадад “Сээр хугалах”-ыг хэрхэн нэрлэх маргаан өрнөж байна25 минут 54 секундын өмнөН.Ган-Од: Би том улстөрчдөөс юугаараа дутдаг юм, П.Анужинг "амалж" өрсөлдөж байна28 минут 47 секундын өмнө6-р сарын зурхай30 минут 54 секундын өмнөКПОП: Их тэмцлийн сараар эргэн ирэлт болон дебүт хийх уран бүтээлчид30 минут 54 секундын өмнөГэрийн нөхцөлд уушиг цэвэрлэх хялбар арга35 минут 54 секундын өмнөБразилд нэг өдрийн дотор 732 хүн нас баржээ40 минут 54 секундын өмнөMicrosoft мэдээний редакторуудаа хиймэл оюун ухаанаар солив50 минут 54 секундын өмнөУлсын хэмжээнд 21.9 сая төл бойжиж байна1 цаг 1 минутын өмнө"Ковид-19"-ийн эргэн тойронд: Тандалт, судалгааны тойм- 181 цаг 1 минутын өмнөЗөвлөгөө, мэдээллийн төвөөр 606 иргэн үйлчлүүлжээ1 цаг 6 минутын өмнө“Төрийн мэдээлэл” эмхэтгэлийн шинэ дугаар хэвлэгдлээ1 цаг 11 минутын өмнөАНУ, ОХУ-ын Ерөнхийлөгч нар утсаар ярьжээ1 цаг 21 минутын өмнөКонгод “Эбола” вирусний халдварын шинэ тохиолдлууд бүртгэгджээ1 цаг 21 минутын өмнөГудамж талбайн 4 дэх удаагийн халдваргүйтгэл дуусч байна1 цаг 21 минутын өмнөБИЧЛЭГ: Таксины жолооч нараас мөнгө хураадаг гэмт бүлэглэлийг баривчилжээ1 цаг 26 минутын өмнөЛатин Америк дахь коронавирусний тархалт авлигыг нэмэгдүүлж байна1 цаг 31 минутын өмнөВладимир Путин ялалтын баярыг Улаан талбайгаас үзэж сонирхоно1 цаг 36 минутын өмнөДээд шүүхийн Ерөнхий шүүгчээр Дамдины Ганзоригийг томиллоо1 цаг 41 минутын өмнөИх Британи Йеменд тусламж үзүүлнэ1 цаг 41 минутын өмнөХэзээ магистр хамгаалах вэ? Хэзээнээс бодож, хэрхэн бэлдэх вэ?1 цаг 46 минутын өмнөС.Эрдэнэ: АН өрх бүрт өсөлтийг хүргэсэн эрх чөлөөт нийгмийг цогцлоож чадна1 цаг 48 минутын өмнөБ.Отгонжаргал: Ажил алба, гэр бүл үр хүүхдээрээ эн тэнцүүхэн бахархдаг1 цаг 51 минутын өмнөВашингтон хотод 250 цэрэг байрлуулна1 цаг 56 минутын өмнөХонконгийн 2.9 сая оршин суугч аюулгүй байдлын тухай хуулийн төслийг дэмжжээ2 цаг 1 минутын өмнөДашчойнхорлин хийдээс бурхан багшийн их дүйчэн өдрийг тэмдэглэнэ2 цаг 6 минутын өмнө“Рио Тинто” компани мөстлөгийн үеийн агуйг дэлбэлсэндээ уучлалт хүсчээ2 цаг 11 минутын өмнө
© 2008 - 2020 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.