2020 оны 11-р сарын 18
16 цаг 07 минут

Цахим загасчлалын анатоми

Алим гэхэд А үсэг”. Бид “Цагаан толгой”-г ингэж суралцдаг. Тэгвэл дижитал шилжилт эрхгүй явагдаж буй энэ үед цахим “Цагаан толгой”-д зайлшгүй нэвтрэх хэрэгцээ шаардлага хүн бүрийн өмнө тулгараад байна. Үндэсний статистикийн хорооноос гаргасан дүн мэдээнд, энэ оны эхний хагас жилийн байдлаар цахим мэдээллийн аюулгүй байдлын эсрэг гэмт хэрэг хоёр дахин өсчээ. Зөвхөн өнгөрсөн жил гэхэд л цахим залилангийн улмаас нийт 13 тэрбум төгрөгийн хохирол учирсан аж. “Загасчлал гэхэд ордог З” үсэг буюу цахим залилан болон өгөөш хаяж хохирогчдыг олзолдог phishing гэх үйлдлийг хэрхэн таних, урьдчилсан сэргийлэх аргуудыг хуваалцаж буйн учир энэ.

Өгөөш 1: Сониучирхал өдөөх фэйсбүүкийн холбоос

  • Сүүлийн үед манай улсын иргэдийн фэйсбүүк хаягийн нэвтрэх нэр, нууц үгийг хууль бусаар олж авч, мэдээллийг өөрчлөх, ойр дотны танил хүмүүсээс нь зээл тусламж хүсэх байдлаар мөнгө шилжүүлүүлэх залилан ихэссэн. Та нэвтрэх нууц үгээ хэнд ч хэлж болохгүйг сайн мэддэг нь лавтай. Харин цахим залилагчдын өгөөш хаядаг түгээмэл арга бол хуурамч холбоос юм. Сэтгэл гижигдэм, эсвэл чих сэртийлгэх гарчигтай мэдээ нийтэлж, хуурамч холбоосоор дамжуулан жинхэнэ мэт харагдах фэйсбүүк хаяг, цахим хуудаст нэвтрүүлснээр иргэдийн фэйсбүүкийн нэр, нууц үгийг олж авдаг. Тэгэхээр мэдээллийн баттай эх сурвалж бүхий сувгуудад итгэх, дуулиан шуугианыг өрдсөн, элдэв жигтэй мэдээлэл бүхий холбоос руу нэвтрэхгүй байх, нууц үгээ тогтмол солих, танихгүй хүнээс найзын хүсэлт авахгүй байх, чаатлахгүй байх нь хувийн санхүүгээ хамгаалж буй нэг үйлдэл юм.

Өгөөш 2: КОВИД-19

  • Өөдгүй этгээдүүд зальхай учраас л залилагч гэж нэрлэгддэг нь мэдээж. Ялангуяа, цар тахал гарч, нийтээрээ түгшүүрт автсан энэ үед тухайн цаг үеийн мэдээллийг өгөөш болгон ашиглаж, жинхэнэ юм шиг харагдах хуурамч мэдээлэлтэй сайт руу оруулах, “Ковид-19”-тэй холбоотой мэдээлэл, тархалтыг харуулах аппликэйшн татуулах зэрэг аргыг ашиглан, хүмүүсийн хувийн санд нэвтрэх, банкны мэдээллийг олж авах бусармаг явдал дэлхий даяар гаарч байна. Тиймээс цаг үеийн шуурхай мэдээллийг зөвхөн албан ёсны эх сурвалжаас авах ёстой. Мөн цар тахлын үед эрүүл мэндийн байгууллагын нэрийг ашиглан иргэдийг хуурч, бүртгэл хийх халхавчаар хувийн мэдээллийг нь авах луйвар ихэсдэг. Үүнээс гадна амны хаалт, ариутгалын бодис, хамгаалах хувцас хэрэгсэл зэрэг бараа бүтээгдэхүүн нийлүүлэхтэй холбоотой заруудад өндөр сонор сэрэмжтэй хандахыг Интерполоос анхааруулжээ.

Өгөөш 3: Дэндүү сайхан санал

  • Гэрээсээ цахимаар ажиллах, бараа бүтээгдэхүүн худалдах, худалдан авах харилцаа нэмэгдсэн энэ үед онлайнаар хийж болох өндөр ашигтай ажлын санал тавих, онлайн бизнес болон бүтээгдэхүүн санал болгох зэрэг залилангийн аргууд нэмэгджээ. Өөрөөр хэлбэл, санхүүгийн луйварчид тухайн үед иргэдэд тулгамдсан асуудал дээр тоглолт хийдэг учир хялбар аргаар их мөнгө олох боломж амласан саналуудад няхуур хандаж, ухаалаг байхаас өөр замгүй. Ганцхан удаа нягтлах, шалгахаас төвөгшөөх нь таныг санхүүгийн эрсдэлд оруулж болзошгүйг битгий мартаарай.

Өгөөш 4: Цахим шуудангийн загасчлал

  • Цахим залилан буюу phishing-ын анхны гэж хэлж болох нэг хэлбэр бол цахим шуудан илгээх. Танихгүй хаягаас анхаарал татсан утга агуулгатай и-мэйл илгээж мэднэ. Үгүй бол харин ч энгийн, гэнэ сэрэггүй и-мэйлд дарах холбоос, татах хавсралт хамт илгээсэн байж болно. Тийм учраас сэжиг бүхий хавсралттай, үл таних хаягаас ирсэн и-мэйлийг нээхгүйгээр устгаж хэвших, харилцдаг байгууллага, хүнийхтэй төстэй хаяг бол эхлээд утсаар нягталж асуух нь зөв юм. Таны цахим шууданд интернэт, мобайл банкны тань холбоос байх нь түгээмэл учраас и-мэйлээ шалгасны дараа бүрмөсөн гарах, нууц үгээ аливаа төхөөрөмжид сануулахгүй байх нь зүйтэй.


/
“Цахим залилангаас урьдчилан сэргийлэх олон улсын долоо хоног”-ийн хүрээнд тус зөвлөмжийг  ХААН Банктай хамтран хүргэлээ./

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд zaluu.com хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

Шинэ мэдээ

Иргэн С.Урансувдмаа: УИХ-д суугаа хууль тогтоогчидоо Банкны тухай хуулиа сайжруулаач ээ2 цаг 5 минутын өмнөЭМЯ: 1095 тохиолдол шинээр илэрч, зургаан хүн энджээ3 цаг 18 минутын өмнөЗАХИРАМЖ: “Гоожингийн өндөр”-ийг 2018 онд Нийслэлийн өмчид шилжүүлж, сэргээх засах ажлын хэсэг байгуулж байжээ3 цаг 25 минутын өмнөР.Чингис явлаа, Т.Гантөмөрийн ээлж хэзээ вэ4 цаг 24 минутын өмнөУУХҮЯ: Шатахууны нийлүүлэлт тогтворжиж эхэлж байна4 цаг 59 минутын өмнөН.Содбилэгт насанд хүрэгчдийн шатрын ДАШТ-ийг хошуучилж байна5 цаг 8 минутын өмнөШӨНИЙН СУРВАЛЖИЛГА: Архи уугаагүй, зүгээр л амссан...5 цаг 10 минутын өмнөБАГШ НАР: Цахимаар хичээллэх нь сурагчдын хоцрогдлыг улам нэмэгдүүлж, ҮР ДҮНГҮЙ байна5 цаг 11 минутын өмнөГ.Сэржхорол: Худалдаа хөгжлийн банк бусдад өндөр хүүтэй зээлсэн байраа МИК-ийн 8 хувийн зээлд хамруулж, дундаас нь ашиг олдгоо хүлээн зөвшөөрсөн5 цаг 19 минутын өмнөШойгу: НАТО манай хил рүү цэргээ байнга татаж байна10 сар 24. 9:04Нийслэлийн шилдэг дүүргээр СХД-чууд шалгарчээ10 сар 22. 16:30“Шивээ-Овоо”-гийн Цахилгаан станцын төсөл хүлээгдэж байна10 сар 22. 15:05Бейрутийн харанхуй бидэнд юуг хэлнэ вэ10 сар 22. 11:02Алга болоод байсан гурван настай охин олджээ10 сар 22. 10:30МУГТ У.Мөнх-Эрдэнэ ковидын халдвар авсны улмаас ДАШТ оролцож чадалгүй эх орондоо иржээ10 сар 22. 10:21Намагт шигдэж, осголтын байдалтай байсан эмэгтэйг аварчээ10 сар 22. 10:15Өчигдөр эрүүлжүүлэх байранд 219 иргэн хоножээ10 сар 22. 10:10Улаанбаатарт 10 хэм дулаан10 сар 22. 9:28БИДНИЙ НЭГ: Монгол Улсын гавьяат жүжигчин Б.Туяа10 сар 22. 7:14Чимээгүй “ирэх” нулимс10 сар 21. 20:27Д.Хаянхярваа Ерөнхий прокурорт хүсэлт хүргүүлжээ10 сар 21. 17:57Ё.Баатарбилэг: Суманд соёлын төв, спорт зал, музей барьж байгаа нь үндсэн хуулийн зарчим10 сар 21. 17:18Бясалгалын төвөөс алга болсон эмэгтэйн цогцост хийсэн задлан шинжилгээний урьдчилсан дүгнэлт гарчээ10 сар 21. 16:32Мал хулгайлах гэмт хэрэг өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад 49.9 хувь буурчээ10 сар 21. 16:17НЗД-ын орлогч Р.Чингис өөр ажилд томилогох болсон тул ажлаа өгөхөөр болжээ10 сар 21. 16:16Б.Жавхлан: Төрийн өмчийн компаниудад дорвитой бүтцийн өөрчлөлт хийх цаг болсон10 сар 21. 15:53УИХ-ын гишүүн Ц.Идэрбат: Андлалын хөшөө хуучин сэдэв болсон10 сар 21. 15:46УИХ-ын гишүүн Э.Батшугар: Би ааваараа бахархдаг10 сар 21. 15:42Г.Амартүвшин: Эдийн засгийн хөгжлийн яам байгуулах нь зөв10 сар 21. 14:38Л.Мөнхбаатар: Яам салбарынхаа бодлого чиглэлийг боловсруулах ёстой байтал аж ахуйн ажлуудтай зууралдсаар байна10 сар 21. 13:14
© 2008 - 2021 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.