2019 оны 11-р сарын 8
8 цаг 20 минут

Томчууд нь торойж, жижгүүд нь жийгдсэн Монголын бизнесийн орчин

Танил маань оффисын үйлчилгээний чиглэлээр  үйл ажиллагаа явуулдаг жижигхэн компанитай. Ерөнхийдөө  албан газар айл өрхийн цэвэрлэгээний чиглэлээр дагнадаг, бас ч гэж 10-аад хүнийг ажлын байраар хангаж яваа компани. Өнгөрсөн жилээс  Яармагт байх томоохон объектийн цэвэрлэгээг хариуцаж ажиллахаар хөөцөлдөөд бүтэхгүй байгаа. Учир нь тэндхийн цэвэрлэгээг Монголдоо толгой цохих том компанийн нэг нь хариуцдаг юм байна. Нэр зүсийг нь дурдаад яахав. Эрчим хүч, уул уурхай, зочид буудал, үйлдвэрлэл үйлчилгээ гээд хөл дүрж, гар хүрээгүй салбар бараг үгүй гэмээр том компани.  Ингээд том компанийн хөл хөндөлдөөд танилын маань аж ахуй  томорч чадахгүй, тэрүүхэндээ “тийчэлж”  байгаа. Монголын зарим толгой компаниуд юм юм руу үсчиж,  жижиг компаниудынхаа  орон зайд эзэн суухыг илүүд үздэг иймэрхүү жишээ олон бий.

Харин дэлхий нийтийн жишиг арай өөр. Тухайн компани ямар чиглэлээр үйл ажиллагаа эрхлэхээр зөвшөөрөл авсан түүгээрээ л ажиллана. Тэр салбартаа л өрсөлдөнө. Компанийн ийм  соёлын хамгийн ойр байгаа жишээ гэвэл Оюутолгой.

Муу нэртэй, луу данстай  Оюутолгой компани зөвхөн уул уурхайтайгаа “зууралддаг”. Дэлхийн энтэй энэ их айлд юм юм л хэрэгтэй. Гэхдээ тэр бүхнээ зөвхөн ханган нийлүүлэгч  нартаа даалгадаг. Тус компани 2018 онд 898 ханган нийлүүлэгчтэй хамтран ажилласан  бөгөөд 2010-2018 онд үндэсний худалдан авалтад 2.7 тэрбум гаруй ам.доллар зарцуулжээ.  Энэ нь багцаалбал 7.2 их наяд орчим төгрөг болно.  Оюутолгой компани ямар мөнгөгүй гэх биш охин компаниуд  байгуулаад  гол гол үйлчилгээ, худалдан авалтаа өөрсдөө хийе гэвэл нэг их асуудал биш байх. 

Гэвч тэд бусдад, тэр дундаа Монголын компаниудад боломж олгохоо илүүд үзжээ. Энэ бол бизнесийн соёл, хамтдаа хөгжих  зарчим.  Бусаддаа боломж олгож, жижиг компаниудын бизнесийн орон зайг нь хамгаалж буй хэлбэр. Жижиг компаниудыг дэмжих нь хоёр талын хувьд хэзээд сайн бизнес байсаар ирсэн дэлхий нийтийн жишиг  байна. Алдарт  “Dell”-ээс эхлээд стартапуудыг хөрөнгө, хамтын ажиллагаа,  худалдан авалтаараа дэмждэг томоохон компаниуд бий.

Ер нь дэлхийн том компаниуд нэг л төрлөөр дагнаж, тэр салбарынхаа ноён оргилд хүрэхийг илүүд үздэг.  Microsoft  нийтийн хоолны сүлжээ ажиллуулж, Boeng газар тариалан эрхэлж, Toyoto бренд хувцасны дэлгүүр нээлээ гэж хэн ч хэзээ ч сонсохгүй байх.  Энэ бол зарчим.

Өөр нэг жишээ байна. Манай хөрш айлын гэр бүлийн хоёр  найман нэрийн дэлгүүртэй. Удаж байна аа, лав 10 гаруй жил болсон байх. Харин угийн хөдөлмөрч, хөөцөлдлөгөө сайтай хөрш  маань дэлгүүрээ томруулж чадсангүй. Дэлгүүртэй боллоо гээд дэгжиж хөлжиж чадаагүй ч бас уруудаж доройтоогүй гэдэг нь хэлэхээс аргагүй үнэн. Дэлгүүр нээгээд эхний гурван жил үйлчлүүлэгч олонтой, орлого сайтай, “улаан туг” мандуулж явсан үе бий. Гэтэл ганцхан гудамжны цаана супермаркет нээгдснээс хойш  арайтай зэлээ эвхчихсэнгүй. Монголын том сүлжээ дэлгүүрийн салбар дэргэд нээгдлээ гээд  найман нэрийнхээ навтгар хаалгыг  хаачихалгүй өдий хүрч байна. Орлого нь өм цөм буурсан ч оргүйгээс охинтой гэдэг шиг.  Супермаркет амарч байх үеийг анаж байгаад бараатайхан шиг байвал  хөөрхөн орлого  хийчихнэ. Ялангуяа өглөө оройны цагаар.  Гэхдээ хүсэхэд хясна гэдэг шиг  мөнөөх супермаркетэд амралтын өдөр гэж бараг  үгүй.  Мань эрийн бизнес нэг иймэрхүү янзаар  хүчтэний дэргэд хүчгүй нь буруутай гэдэг шиг үргэлжилж байна.

Энэ бол Монголын бизнесийн орчин,  дүрэм журмын зохицуулалт ямар байгааг илэрхийлнэ.  Манай улс төрчид  гадагшаа явж туршлага судалсаар байгаад бүр толгой нь эргэчихсэн, ялгаж салгаж чадахаа ч байсан юм шиг байна. Хөгжилтэй орнуудад ийм том супермаркетийг ажиллах цагийн хуваариар нь зохицуулж, жижгүүдийг нь  дэмждэг бэлээхэн практик бий. Тухайлбал, Европын ихэнх оронд том супермаркетууд хагас бүтэн сайн өдрөөр амардаг. Харин энэ зуур нөгөө жижиг дэлгүүрүүд ийн орлого суга өсдөг байх жишээний.  Энэ бол толгой нэг их  ажиллуулж, цэнхэр дэлгэцийн өмнө  ухаантай царай гаргаж бодлогошроод  байх  зохицуулалт биш бөгөөд тун энгийн  гаргалгаа шүү дээ.

Монголчууд  дэм дэмэндээ дээс эрчиндээ гэж ярьдаг. Том компаниуд   хувиа бодох биш хамтдаа хөгжихийг илүүд үзвэл жижиг бизнес эрхлэгчдийн амьдралд өөрчлөлт хийх чадвар бий. Энэ бол компанийн нийгмийн хариуцлагын нэг хэсэг болж, тухайн компанийн  бусдаас ялгарах онцлог болно гэсэн үг.

М.Нэргүй

2
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд zaluu.com хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

2 сэтгэгдэлСэтгэгдэл бичих

202.55.188.89Зочин   • 2019, 11 сарын 9. 15 цаг 16 минут

Yag unen ashigtai gesen um bolgon ruu dairch baidag manaihan

202.131.225.197Зочин   • 2019, 11 сарын 8. 8 цаг 57 минут

ЁСТОЙ ЗӨВ СЭДЭВ ХӨНДСӨН БАЙНА ШД.

Шинэ мэдээ

Хоол үйлдвэрлэлээс болж хуваарьт нислэгүүд хойшлогдсон асуудалд “МИАТ ТӨХК” гүйцэтгэх захирал Б.Мөнхтамир тайлбар өгнө үү2 сар 5. 9:27“МИАТ ХХК”-ийн удирдах албан тушаалтнууд шалгагдаад эхэлсэн сургаар МАН-ын цагаан байраар даргын суудалд горилогч нар гүйдэлтэй болжээ2 сар 4. 12:08Эргэн төлөгдөхгүйгээр цугласан хагас тэрбумын орлогынхоо талаар Мобиком корпорацийн Япон эзэд болон Гүйцэтгэх захирал Кожи Курушима хариулт өгнө үү1 сар 18. 15:39Б.Энхбаяр vs Д.Амарбаясгалан1 сар 18. 11:30Соёлын сайд Ч.Номин та ДБЭТ-ын ерөнхий балетмейстер Д.Дашлхагвыг хамгаалж ажлуулсаар байх уу?2023, 12 сар 22. 16:13Мисс Бямбасүрэн “Miss Asian Awards 2023” тэмцээнд дэд байр эзэллээ2023, 12 сар 8. 12:01Ардчилсан намын даргын Ажлын албаны даргаар намын даргын зөвлөх Энхтөрийн Галбадралыг томиллоо2023, 12 сар 4. 13:04ФИДИК-ийн загвар гэрээний үнэ тогтоох, ажил хүлээлцэх асуудал2023, 11 сар 26. 14:46ТОДРУУЛГА: Цагдаагийн байгууллагын гэр бүлийн хүчирхийллийн дуудлага, мэдээллийн бүртгэл шинэчлэгдсэн2023, 11 сар 19. 14:32Зүүсэн цол энгэрээс гялтагнана, Зурсан түүх тэнгэрээс ч гялалзана2023, 11 сар 4. 10:44БЗД: Үерт автсан хороодод ариутгал, халдваргүйжүүлэлт хийж байна2023, 10 сар 30. 10:35Н.Баярмөнх: Орон сууцны хороолол дунд хашаалсан шүүхийн маргаантай гэх газруудыг шийдвэр гартал чөлөөлөх хэрэгтэй2023, 10 сар 30. 10:32А.Баяр: БЗД-ийн VII хороонд үйл ажиллагаа эрхэлдэг бар, цэнгээний газруудыг цэгцэлнэ2023, 10 сар 30. 10:28БЗД-ийн Ерөнхий боловсролын сургуулиудад “Цахим” индрийг гардуулсаар байна2023, 10 сар 26. 11:03Зөвшөөрлөөр тогтохгүй зөрчлүүдээ нуух аа боль! Ондо2023, 10 сар 16. 13:58Төрийн өмчит “Мон-Атом” компанийн Гүйцэтгэх захирал асан Э.Галбадрал: Ураны салбар эдийн засгийн эргэлтэд орсноор эдийн засгийг солонгоруулах нэгэн тод шар өнгө болж байгаад баяртай байна2023, 10 сар 13. 19:37Л.Лувсандэмбэрэл: Багш, шавь, гэр бүл гэсэн гурвалсан холбоо сайн байж амжилтад хүрдэг2023, 10 сар 5. 14:37Л.Оюун-Эрдэнийн ээлжит том нүүдэл нь ТӨСӨВ байх нь!2023, 9 сар 27. 15:08ТАНИЛЦ: АН-ын дарга Л.Гантөмөрийн зөвлөхүүд2023, 9 сар 25. 14:06Н.Баярмөнх: Хоол захиалж идсэн гэх 54 сая төгрөгөөр гамшгийн үед ажилласан төрийн алба хаагчдын хоол хүнсийг шийдвэрлэсэн2023, 9 сар 19. 11:07“Гэр бүлийн хүчирхийлэл, хүүхдийн эсрэг гэмт хэрэгтэй тэмцэх, урьдчилан сэргийлэх арга зүй“ сэдэвт бүсчилсэн сургалт болж байна2023, 9 сар 18. 16:32“Нээлттэй –Хөвсгөл-2023” арга хэмжээ Улаанбаатарт болно2023, 9 сар 18. 11:17Цагдаагийн байгууллага, Нэгдсэн Үндэсний байгууллагын Хүүхдийн сан хамтран цахим орчинд үйлдэгдэж буй хүүхдийн эсрэг гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх, хамгаалах,иргэдийн эрх зүйн мэдлэгийг дээшлүүлэх, мэдээллийн технологийн зохистой хэрэглээг бий болгох, зорилготой “Нууцалъя- Private” нөлөөллийн аяныг эхлүүлжээ. Тус аян энэ сарын 15-ны өдрөөс 12 сарын 25-ны хугацаанд улсын хэмжээнд зохион байгуулагдана2023, 9 сар 17. 16:28Зул бөхөхийнхөө өмнө бадамладаг!2023, 9 сар 15. 12:57ХИЧЭЭЛ ЭХЭЛЛЭЭ НЭГДСЭН АРГА ХЭМЖЭЭНИЙ ХҮРЭЭНД #ЭРСДЭЛГҮЙ_ИРЭЭДҮЙ ӨДӨРЛӨГИЙГ ЗОХИОН БАЙГУУЛЛАА2023, 9 сар 5. 17:49ХҮҮХДИЙГ ЗОХИСГҮЙ АГУУЛГААС ХАМГААЛЦГААЯ2023, 9 сар 5. 16:28Хүүхэд хамгааллын хөтөлбөр2023, 8 сар 29. 17:05Хүн худалдаалах гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх “Мэддэг, Мэдээлдэг байя” аян эхэллээ2023, 8 сар 29. 16:42АН-ын 16 Дэд дарга тойрогт нэр дэвшихээр Л.Гантөмөртэй тохирчээ2023, 8 сар 29. 11:23ХИЧЭЭЛ ЭХЭЛЛЭЭ АРГА ХЭМЖЭЭ ҮРГЭЛЖИЛЖ БАЙНА2023, 8 сар 26. 16:50
© 2008 - 2024 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.